Γράφει η Άννα Μωκάκου*
Το πάθημα δεν φαίνεται να μας γίνεται μάθημα και οι εύκολες λύσεις δεν είναι πάντα οι καλύτερες. Το «Σπίτι μου 3» μπορεί να δώσει σε περισσότερους ανθρώπους πρόσβαση σε φθηνότερη χρηματοδότηση, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι θα δώσει και φθηνότερα σπίτια. Μάλλον το αντίθετο φοβάμαι ότι θα συμβεί.
Το έχουμε ήδη δει στους προηγούμενους κύκλους. Όταν ρίχνεις περισσότερους χρηματοδοτούμενους αγοραστές σε μία αγορά όπου λείπουν ακίνητα, οι τιμές ανεβαίνουν. Και όλοι όσοι δουλεύουμε καθημερινά στο real estate γνωρίζουμε πολύ καλά πού βρίσκεται σήμερα η μεγαλύτερη έλλειψη: στα καλά, κατοικήσιμα ακίνητα μέχρι περίπου 300.000 ευρώ. Δηλαδή ακριβώς εκεί όπου θα κατευθυνθεί και το μεγαλύτερο μέρος της νέας ζήτησης. Ένα σπίτι που σήμερα ζητείται 270.000 ή 280.000 ευρώ δεν θα μου προκαλέσει καμία έκπληξη αν αύριο το δούμε στις 300.000.
Κρατώ βέβαια έναν αστερίσκο. Αν το κόστος του χρήματος παραμείνει υψηλό λόγω των επιτοκίων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και των διεθνών πληθωριστικών πιέσεων, η φθηνότερη χρηματοδότηση μπορεί να αποδειχθεί σωτήρια για αρκετούς ανθρώπους που διαφορετικά δεν θα μπορούσαν να αποκτήσουν πρώτη κατοικία. Αυτό όμως είναι η μία πλευρά της εξίσωσης. Η άλλη, και κατά τη γνώμη μου σημαντικότερη, είναι να βρεθούν περισσότερα σπίτια.
Προβληματισμό προκαλεί και η νέα μεγάλη φορολογική επιβάρυνση των αγοραστών εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Έχουμε ήδη δει τις εισροές κεφαλαίων από το εξωτερικό στην αγορά ακινήτων να υποχωρούν σημαντικά, περίπου κατά 700 εκατ. ευρώ μέσα σε έναν χρόνο, μετά και τις αλλαγές στη Golden Visa. Αναρωτιέμαι λοιπόν αν έχει υπολογιστεί τι μπορεί να σημαίνει μία ακόμη επιβάρυνση.
Κάπου εδώ όμως πρέπει επιτέλους να αποφασίσουμε τι ακριβώς θέλουμε. Θέλουμε ή όχι τα δισεκατομμύρια των ξένων επενδύσεων που εισρέουν κάθε χρόνο στη χώρα και στην αγορά ακινήτων; Αν τα θέλουμε, οφείλουμε να δημιουργήσουμε ένα σταθερό, σοβαρό και προβλέψιμο φορολογικό και νομικό πλαίσιο που θα τα προσελκύει και όχι να αλλάζουμε συνεχώς τους κανόνες του παιχνιδιού. Δεν γίνεται από τη μία να πανηγυρίζουμε για την Ελλάδα ως επενδυτικό προορισμό και από την άλλη να στέλνουμε στους επενδυτές το μήνυμα ότι κάθε λίγους μήνες μπορεί να αλλάξει κάτι ουσιαστικό στους όρους με τους οποίους αποφάσισαν να τοποθετήσουν τα χρήματά τους εδώ.
Γιατί ο ξένος αγοραστής δεν αφήνει στην ελληνική οικονομία μόνο το τίμημα ενός συμβολαίου. Πολύ συχνά αγοράζει ένα παλιό ακίνητο, το ανακαινίζει σχεδόν από την αρχή και μαζί του δουλεύουν μηχανικοί, εργολάβοι, ηλεκτρολόγοι, υδραυλικοί, καταστήματα υλικών και ένας ολόκληρος κατασκευαστικός κλάδος που πέρασε μία πολύ δύσκολη δεκαετία πριν ξαναπάρει ανάσα. Καλό λοιπόν είναι, πριν κλείσουμε μία πόρτα, να έχουμε μετρήσει και τι περνούσε μέχρι σήμερα από αυτήν.
Το μεγάλο κενό όμως στο καλάθι της ΔΕΘ ήταν αλλού. Δεν ακούσαμε κάτι πραγματικά καινούργιο, συγκεκριμένο και με ξεκάθαρη χρηματοδότηση για τη μαζική αξιοποίηση των ακινήτων του Δημοσίου, πέρα από όσα ήδη έχουν ξεκινήσει. Και αυτό είναι ίσως το δυσκολότερο κομμάτι του στεγαστικού. Εκεί χρειάζεται να μπλέξουν τίτλοι, υπηρεσίες, δήμοι, υπουργεία, πολεοδομίες, επιτροπές και η γνωστή ελληνική γραφειοκρατία. Το κατανοούμε. Ακριβώς επειδή όμως είναι δύσκολο, εκεί θα φαινόταν και μία πραγματική τομή.
Υπάρχει επίσης μία απορία που επανέρχεται συχνά στις συζητήσεις μεταξύ ανθρώπων της αγοράς. Αυτοί που σχεδιάζουν τα μέτρα για το real estate πόσο συχνά μιλούν με εκείνους που βρίσκονται πραγματικά μέσα στην αγορά; Με μεσίτες, εκτιμητές, κατασκευαστές, ιδιοκτήτες, αγοραστές και ενοικιαστές; Διαχρονικά, και όχι μόνο από τη σημερινή κυβέρνηση, βλέπουμε αποφάσεις να γεννιούνται σε κλειστά γραφεία και στη συνέχεια την ίδια την αγορά να εξηγεί, συνήθως εκ των υστέρων, τι δεν είχε υπολογιστεί.
Ας ελπίσουμε ότι το νέο Κοινωνικό Κλιματικό Σχέδιο των 4,77 δισ. ευρώ θα δώσει την ευκαιρία να δούμε σύντομα ένα πραγματικό σχέδιο για τα κλειστά ακίνητα του Δημοσίου. Ίσως η κυβέρνηση να μην είχε ακόμη τον χρόνο να το επεξεργαστεί αρκετά ώστε να παρουσιαστεί στη ΔΕΘ. Το περιμένουμε όμως στο αμέσως επόμενο διάστημα.
Γιατί όσο χρηματοδοτούμε περισσότερους αγοραστές χωρίς να δημιουργούμε περισσότερα διαθέσιμα σπίτια, θα κυνηγάμε την ουρά μας. Και το στεγαστικό, δυστυχώς, δεν χρειάζεται άλλο ένα πρόγραμμα ζήτησης. Χρειάζεται κυρίως ακίνητα.
* Η κυρία Άννα Μωκάκου είναι επαγγελματίας του real estate με 22 χρόνια εμπειρίας και εκτιμήτρια ακινήτων, με κατάρτιση από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Εχει σπουδάσει δημοσιογραφία και αρθρογραφεί και σχολιάζει συστηματικά θέματα της αγοράς ακινήτων και της στεγαστικής πολιτικής στα ελληνικά μέσα μαζικής ενημέρωσης.
