Χωρίς περίσκεψιν, χωρίς λύπην, χωρίς αιδώ
μεγάλα κ’ υψηλά τριγύρω μου έκτισαν τείχη.
Αλλά δεν άκουσα ποτέ κρότον κτιστών ή ήχον.
Ανεπαισθήτως μ’ έκλεισαν από τον κόσμον έξω.
Κ.Π Καβάφης
Γράφει η Μαρία Μητροπούλου*
Ο Καβάφης κάποτε έγραφε για τα τείχη που υψώνονται στη ζωή μας και μερικές φορές δεν καταλαβαίνουμε πότε επήλθαμε σε αυτή την κατάσταση και σ’ αυτό το τέλμα. Έτσι νιώθουν σήμερα και οι περισσότεροι νέοι στην Ευρώπη αλλά και συγκεκριμένα στη χώρα μας την Ελλάδα ερχόμενοι αντιμέτωποι με τη στεγαστική κρίση.
Απλησίαστες τιμές ενοικίων και χαμηλοί μισθοί είναι αυτά που αναγκάζουν τους περισσότερους να αδυνατούν να μισθώσουν ή να αγοράσουν δικό τους σπίτι και οδηγούνται να παραμένουν στην οικογενειακή τους κατοικία. Αξίζει να αναφέρουμε ότι η στεγαστική κρίση δεν αποτελεί ελληνικό φαινόμενο αλλά και ευρωπαϊκό. Ωστόσο, μία μεγάλη διαφορά έγκειται στο ότι στην Ελλάδα είναι πολύ χαμηλότερα τα διαθέσιμα εισοδήματα και υπάρχει περιορισμένο απόθεμα κοινωνικής κατοικίας.
Σύμφωνα με τη Eurostat, το 2024 τα ελληνικά νοικοκυριά δαπάνησαν κατά μέσο όρο το 36% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για την κάλυψη των συνολικών στεγαστικών τους αναγκών, συμπεριλαμβανομένων του ενοικίου ή του κόστους ιδιοκατοίκησης και των βασικών λογαριασμών του σπιτιού. Το ποσοστό αυτό είναι σχεδόν διπλάσιο από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που διαμορφώθηκε στο 19%. Σήμερα, σχεδόν το ένα πέμπτο του εισοδήματος ενός μέσου νοικοκυριού της ΕΕ διατίθεται στη στέγαση, και περίπου ένα στα δέκα άτομα αναφέρουν ότι αδυνατούν να πληρώσουν εγκαίρως το ενοίκιο ή το ενυπόθηκο δάνειό τους.[1]
Παρατηρούμε ότι πλέον η στεγαστική κρίση έχει ξεπεράσει τα όρια ενός μεμονωμένου κοινωνικού προβλήματος και εξελίσσεται σε μείζονα οικονομική και πολιτική πρόκληση για την Ελλάδα και την Ευρώπη. Η ανάγκη εξεύρεσης ουσιαστικών λύσεων αποτυπώνεται και στις πρωτοβουλίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με χαρακτηριστικό παράδειγμα το Ευρωπαϊκό Σχέδιο για την Οικονομικά Προσιτή Στέγαση (European Affordable Housing Plan). Η πρόσβαση σε αξιοπρεπή και προσιτή κατοικία συνδέεται πλέον άμεσα με τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής και τη βιώσιμη ανάπτυξη της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Στην ελληνική πραγματικότητα, ωστόσο, η αποτελεσματική αντιμετώπιση του προβλήματος προϋποθέτει μια συνολική εθνική στρατηγική με μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Το ζητούμενο δεν είναι απλώς η προσωρινή ανακούφιση από το υψηλό κόστος στέγασης, αλλά η διαμόρφωση συνθηκών που θα καταστήσουν την κατοικία πραγματικά προσβάσιμη σε περισσότερους πολίτες.
Η στεγαστική κρίση δεν πρέπει να υποτιμάται. Δεν αφορά μόνο την αγορά ακινήτων, αλλά επηρεάζει άμεσα το βιοτικό επίπεδο, την κοινωνική συνοχή και το μέλλον των πολιτών. Γιατί η στέγη δεν είναι πολυτέλεια, αλλά βασική προϋπόθεση αξιοπρεπούς διαβίωσης.
[1] https://www.consilium.europa.eu/el/policies/housing-crisis/
*Η κυρία Μαρία Μητροπούλου είναι διεθνολόγος, με μεταπτυχιακή εξειδίκευση στη Στρατηγική, το Δίκαιο και την Οικονομία της Ενέργειας.
